पुणे : अलीकडे सोशल मीडियावर समोर आलेल्या घटनांच्या पार्श्वभूमीवर बँकांच्या रिकव्हरी एजंटांकडून होत असलेल्या गैरवर्तनाबाबत गंभीर चिंता व्यक्त करण्यात येत आहे. कर्ज वसुली ही कायदेशीर प्रक्रिया असली तरी काही ठिकाणी एजंटांकडून बेकायदेशीर व अमानवीय पद्धतींचा अवलंब केला जात असल्याचे निदर्शनास येत आहे.
हडपसर (पुणे) येथील धक्कादायक घटना
पुण्यातील हडपसर परिसरात एका कर्जदाराला बँकेच्या रिकव्हरी एजंटांकडून मारहाण केल्याची गंभीर घटना समोर आली आहे. संबंधित कर्जदारावर कर्ज फेडण्याचा दबाव टाकताना एजंटांनी शिवीगाळ, धमकी देत प्रत्यक्ष मारहाण केल्याचे सांगितले जात आहे. ही घटना केवळ बेकायदेशीरच नाही तर मानवी हक्कांचे उल्लंघन करणारी असून समाजात भीतीचे वातावरण निर्माण करणारी आहे.
काय सांगतो कायदा?
भारतातील बँका व वित्तीय संस्थांसाठी Reserve Bank of India (RBI) ने स्पष्ट मार्गदर्शक तत्त्वे लागू केली आहेत:
रिकव्हरी एजंटांना कोणत्याही प्रकारे धमकी, मारहाण, मानसिक छळ करण्याचा अधिकार नाही
सकाळी 7 ते संध्याकाळी 7 या वेळेतच संपर्क साधता येतो
कर्जदाराच्या कुटुंबीय, शेजारी किंवा कार्यस्थळी जाऊन अपमान करणे बेकायदेशीर आहे
जबरदस्तीने पैसे वसूल करणे किंवा मालमत्ता जप्त करणे हा गुन्हा ठरतो
वाढती चिंता
अशा प्रकारच्या घटनांमुळे सामान्य नागरिकांमध्ये भीती निर्माण होत असून बँकिंग व्यवस्थेवरील विश्वास कमी होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे अशा प्रकारच्या गैरप्रकारांवर तात्काळ कठोर कारवाई होणे गरजेचे आहे.
नागरिकांनी काय करावे?
अशा प्रकारचा छळ झाल्यास त्वरित पुरावे गोळा करावेत (ऑडिओ/व्हिडिओ)
संबंधित बँकेकडे लेखी तक्रार करावी
पोलिस ठाण्यात गुन्हा दाखल करावा
RBI Banking Ombudsman कडे तक्रार नोंदवावी
मागणी
हडपसर येथील घटनेची सखोल चौकशी करून दोषी रिकव्हरी एजंटांवर कठोर कारवाई करण्यात यावी, तसेच भविष्यात अशा घटना घडू नयेत यासाठी बँकांनी त्यांच्या एजंटांवर नियंत्रण ठेवावे.
निष्कर्ष
कर्ज फेडणे ही कर्जदाराची जबाबदारी असली तरी त्यासाठी कायद्याच्या चौकटीतच वसुली होणे आवश्यक आहे. कोणत्याही परिस्थितीत मारहाण, धमकी किंवा अपमान सहन केला जाणार नाही.
सदर एजंटवर कायदेशीर कार्यवाही करावी अशी सामाजिक कल्याण एवं मानव संरक्षण संघ कडून मागणी करण्यात येत आहे.
– सामाजिक जनजागृतीसाठी जारी