- डॉ. किशोर आण्णासाहेब थोरात, सामाजिक कार्यकर्ते
यंदा महाराष्ट्रासह देशातील अनेक भागांमध्ये पावसाने अपेक्षेप्रमाणे हजेरी लावलेली नाही. जून महिना अर्धा संपत आला तरी अनेक ठिकाणी शेतकरी आकाशाकडे डोळे लावून बसले आहेत. पाऊस उशिरा येणे किंवा कमी पडणे ही केवळ नैसर्गिक घटना नसून मानवनिर्मित कारणांचाही त्यामागे मोठा वाटा आहे.
वाढते तापमान, बेसुमार वृक्षतोड, जंगलांचे होणारे नुकसान, औद्योगिकीकरणामुळे वाढलेले प्रदूषण आणि भूजलाचा अतिवापर यामुळे पर्यावरणाचा समतोल ढासळत आहे. जागतिक तापमानवाढीमुळे हवामान चक्रात मोठे बदल होत आहेत. परिणामी पावसाचे वेळापत्रक अनियमित होत असून कधी अतिवृष्टी तर कधी दुष्काळसदृश परिस्थिती निर्माण होत आहे.
आज काळाची सर्वात मोठी गरज म्हणजे पर्यावरण संवर्धन. प्रत्येक नागरिकाने वृक्षारोपण करून त्यांचे संगोपन करणे आवश्यक आहे. केवळ झाडे लावून चालणार नाही, तर ती जगविणे हीदेखील आपली सामूहिक जबाबदारी आहे. पावसाचे पाणी साठवणे, जलसंधारणाची कामे करणे, नद्या व जलस्रोत स्वच्छ ठेवणे आणि प्लास्टिकचा वापर कमी करणे ही काळाची गरज बनली आहे.
शेतकऱ्यांनीही आधुनिक शेती तंत्रज्ञानाचा अवलंब करून पाणी बचतीच्या पद्धती स्वीकारल्या पाहिजेत. ठिबक सिंचन, सेंद्रिय शेती आणि जलव्यवस्थापन यामुळे पाण्याचा योग्य वापर होऊ शकतो.
समाजातील प्रत्येक व्यक्तीने पर्यावरण संरक्षणाची जबाबदारी स्वीकारली तरच भविष्यातील पिढ्यांना सुरक्षित आणि समृद्ध जीवन देता येईल. आज आपण निसर्गाचे रक्षण केले तर उद्या निसर्ग आपले रक्षण करेल. अन्यथा उशिरा येणारा पाऊस, वाढते तापमान आणि पाण्याची टंचाई ही संकटे आणखी गंभीर स्वरूप धारण करतील.
चला, आजच संकल्प करूया – "एक व्यक्ती, एक झाड; एक गाव, हरित गाव." पर्यावरण संवर्धन हा केवळ सरकारी कार्यक्रम नसून प्रत्येक नागरिकाचा जीवनमंत्र बनला पाहिजे. हाच शाश्वत विकासाचा आणि समृद्ध भविष्यासाठीचा खरा मार्ग आहे.
"निसर्ग वाचवा, पाणी जपा, झाडे लावा आणि पृथ्वीला हिरवेगार बनवा."