महालक्ष्मी माता आणि दख्खनचा राजा जोतिबाच्या पालखी सोहळ्याने परिसर दुमदुमला; ढोल-ताशांचा गजर, फटाक्यांची आतषबाजी अन् पारंपरिक उत्साह
पिंपरी | वार्ताहर : शिवानंद चौगुले | महाराष्ट्र जनभूमी न्यूज
पिंपरी चिंचवड : कोल्हापूरच्या समृद्ध धार्मिक आणि सांस्कृतिक परंपरेचा वारसा जपत कोल्हापूर जिल्हा मित्र मंडळ, पिंपरी-चिंचवड आणि धर्मवीर संभाजीराजे मंच यांच्या संयुक्त विद्यमाने विजयादशमीनिमित्त कोल्हापुरी पद्धतीने सीमोल्लंघन आणि सोनं लुटण्याचा पारंपरिक सोहळा मोठ्या उत्साहात पार पडला. श्री महालक्ष्मी मातेची पालखी, दख्खनचा राजा श्री जोतिबाचा जिवंत देखावा, ढोल-ताशांचा गजर, फटाक्यांची आतषबाजी, महिलांच्या फुगड्या आणि युवकांचा उत्स्फूर्त सहभाग यामुळे संपूर्ण परिसर भक्तिमय आणि उत्साहपूर्ण झाला.
महालक्ष्मी माता आणि जोतिबाच्या पालख्यांनी वेधले लक्ष
या सोहळ्याची सुरुवात महालक्ष्मी मंदिरातून झाली. ढोल-ताशांच्या गजरात श्री महालक्ष्मी मातेची पालखी आणि दख्खनचा राजा श्री जोतिबाचा जिवंत देखावा साकारलेली पालखी अशा दोन पालख्यांची भव्य मिरवणूक काढण्यात आली. ‘जोतिबाच्या नावानं चांगभलं’, ‘महालक्ष्मी मातेचा उदो उदो’ आणि ‘महालक्ष्मी माता की जय’ अशा जयघोषांनी परिसर दुमदुमून गेला.
महिलांनी पारंपरिक फुगड्या खेळत आनंद व्यक्त केला, तर पुरुष आणि युवकांनी ढोल-ताशांच्या तालावर नृत्य करत सोहळ्यात रंग भरला. श्रद्धा, परंपरा आणि कोल्हापुरी संस्कृतीचा सुंदर संगम या मिरवणुकीत अनुभवायला मिळाला.
डी. वाय. पाटील स्कूल येथे प्रतिमापूजन आणि आरती
महालक्ष्मी मंदिरातून निघालेली मिरवणूक डी. वाय. पाटील स्कूल येथे पोहोचली. तेथे श्री महालक्ष्मी माता आणि राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज यांच्या प्रतिमांचे पूजन करण्यात आले. त्यानंतर उपस्थित मान्यवरांच्या हस्ते आरती करण्यात आली.
या वेळी माजी महापौर मंगलाताई कदम, नगरसेवक कुशाग्र कदम, डी. वाय. पाटील स्कूलचे अभय कोटकर आणि उद्योजक सुधीर पाटील यांच्यासह विविध क्षेत्रांतील मान्यवर उपस्थित होते.
तलवारीने सीमोल्लंघन; आपट्याची पाने लुटून दिल्या शुभेच्छा
आरतीनंतर सीमोल्लंघनाच्या पारंपरिक विधीला सुरुवात झाली. तलवार घेऊन प्रतीकात्मक फेरी मारल्यानंतर सोन्याच्या झाडावर तलवार मारून सीमोल्लंघनाची परंपरा पार पाडण्यात आली. त्यानंतर उपस्थितांनी आपट्याची पाने म्हणजेच विजयाचे प्रतीक असलेले ‘सोनं’ लुटून एकमेकांना विजयादशमीच्या शुभेच्छा दिल्या.
‘सोनं घ्या, गोड गोड बोला’ असे म्हणत आपट्याची पाने एकमेकांना देण्यात आली. परस्परांतील कटुता विसरून प्रेम, आपुलकी आणि बंधुभाव जपण्याचा संदेश या परंपरेतून देण्यात आला. कोल्हापूरच्या दसरा उत्सवाची आठवण करून देणाऱ्या या सोहळ्याने उपस्थितांना आपल्या मातृभूमीच्या सांस्कृतिक परंपरेशी जोडले.
संबळ आरतीने सोहळ्याची सांगता
सीमोल्लंघनाचा कार्यक्रम पार पडल्यानंतर दोन्ही पालख्या पुन्हा महालक्ष्मी मंदिराकडे रवाना झाल्या. मंदिरात पालख्यांचे आगमन होताच फटाक्यांची आतषबाजी करण्यात आली. ढोल-ताशांच्या गजरात आणि देवीच्या जयघोषात पालख्यांचे स्वागत करण्यात आले.
त्यानंतर मंदिरात संबळ आरती करण्यात आली. भाविकांनी श्री महालक्ष्मी मातेच्या चरणी आपट्याची पाने अर्पण करून देवीचे दर्शन घेतले. उपस्थितांनी एकमेकांना ‘सोनं’ देत विजयादशमीच्या शुभेच्छा दिल्या. धार्मिक श्रद्धेसोबतच सामाजिक सलोखा, परस्परांतील स्नेह आणि एकतेचा संदेश या सोहळ्यातून देण्यात आला.
कोल्हापुरी संस्कृतीचा वारसा नव्या पिढीपर्यंत पोहोचवण्याचा प्रयत्न
नोकरी, व्यवसाय आणि इतर कारणांमुळे पिंपरी-चिंचवडमध्ये स्थायिक झालेल्या कोल्हापूर जिल्ह्यातील नागरिकांना आपल्या गावाकडील धार्मिक आणि सांस्कृतिक परंपरांचा अनुभव घेता यावा, तसेच हा वारसा नव्या पिढीपर्यंत पोहोचावा, या उद्देशाने अशा कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात येते.
श्री महालक्ष्मी माता आणि दख्खनचा राजा जोतिबाप्रती असलेली श्रद्धा, राजर्षी छत्रपती शाहू महाराजांच्या विचारांचा वारसा आणि कोल्हापुरी संस्कृतीची ओळख या सोहळ्यातून अधोरेखित झाली. पारंपरिक सीमोल्लंघन, सोनं लुटण्याची प्रथा आणि नागरिकांचा उत्स्फूर्त सहभाग यामुळे हा कार्यक्रम धार्मिक उत्सवाबरोबरच सामाजिक एकोपा वृद्धिंगत करणारा ठरला.
कार्यकर्त्यांचे विशेष योगदान
हा सोहळा यशस्वी करण्यासाठी धर्मवीर संभाजीराजे मंचचे पांडुरंग पाटील, संजय पाटील, हर्षल मुळुक, दिनेश म्हाबद्दी, अक्षय पाटील, विशाल देसले, अनिल पाटील आणि राजेंद्र भागवत, तसेच कोल्हापूर जिल्हा मित्र मंडळाचे जगदीश परिट, मिलिंद वेल्हाळ, मनोहर चौगुले आणि महादेव गुजरे यांनी विशेष परिश्रम घेतले.
कोल्हापुरी परंपरेचा जागर, देवी-देवतांप्रती श्रद्धा आणि ‘सोनं घ्या, गोड गोड बोला’ या आपुलकीच्या संदेशाने विजयादशमीच्या सीमोल्लंघन सोहळ्याची उत्साहात सांगता झाली.