नवी दिल्ली (वर्षा चव्हाण) - भारतातील इराणी दूतावासाने रविवारी जगभरातील सरकारांना अमेरिके-इस्रायलने इराणवर केलेल्या कथित हल्ल्याचा तीव्र निषेध करण्याचे आवाहन केले. या हल्ल्यात इराणचे सर्वोच्च नेते Ayatollah Ali Khamenei यांचा मृत्यू झाल्याची पुष्टी इराणी सरकारी माध्यमांनी केली आहे.
दूतावासाने जारी केलेल्या निवेदनात खामेनेई यांच्या निधनाबद्दल “गाढ दु:ख आणि शोक” व्यक्त करत, या घटनेला “उघड गुन्हा” असे संबोधले. “भारतामधील इस्लामिक रिपब्लिक ऑफ इराणचे दूतावास जगातील स्वतंत्र आणि स्वातंत्र्यप्रेमी सरकारांना या उघड गुन्ह्याचा ठाम निषेध करण्याचे आणि बेकायदेशीरता व आक्रमकतेसमोर मौन न बाळगण्याचे आवाहन करते,” असे निवेदनात म्हटले आहे.
# हल्ल्याची पार्श्वभूमी
इराणी अधिकाऱ्यांच्या मते, अमेरिकन आणि इस्रायली दलांनी संयुक्त कारवाई करत इराणमधील संवेदनशील ठिकाणांवर हल्ले केले. या कारवाईदरम्यान खामेनेई ठार झाल्याचा दावा करण्यात आला आहे. तथापि, या दाव्यांवर अमेरिकेकडून किंवा इस्रायलच्या अधिकृत यंत्रणांकडून तत्काळ प्रतिक्रिया मिळालेली नाही.
इराणच्या सर्वोच्च नेत्याच्या निधनानंतर देशात तणावपूर्ण वातावरण असून सुरक्षा यंत्रणा उच्च सतर्कतेवर ठेवण्यात आल्या आहेत. राजधानी तेहरानसह प्रमुख शहरांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर शोकसभा आणि निदर्शने होत असल्याची माहिती स्थानिक माध्यमांनी दिली आहे.
# इराणी रिव्होल्यूशनरी गार्डचा इशारा
इराणच्या प्रभावी लष्करी संघटनेने — Islamic Revolutionary Guard Corps — या हल्ल्याचा “कडक बदला” घेण्याची शपथ घेतली आहे. गार्डने मध्यपूर्वेतील अमेरिकन लष्करी तळांवर प्रत्युत्तरादाखल हल्ले केल्याचा दावा केला आहे. या दाव्यांची स्वतंत्र पुष्टी अद्याप झालेली नाही.
“अमेरिका आणि इस्रायलला या अक्षम्य गुन्ह्याचे गंभीर परिणाम भोगावे लागतील,” असे दूतावासाच्या निवेदनात नमूद करण्यात आले आहे.
# राजकीय आणि प्रादेशिक परिणाम
खामेनेई हे १९८९ पासून इराणचे सर्वोच्च नेते होते आणि देशाच्या राजकीय, धार्मिक व लष्करी धोरणांवर त्यांचा निर्णायक प्रभाव होता. त्यांच्या निधनामुळे इराणच्या सत्ताकेंद्रात मोठी पोकळी निर्माण झाली आहे. पुढील सर्वोच्च नेत्याची निवड कशी आणि केव्हा होणार, याकडे जगाचे लक्ष लागले आहे.
या घटनेमुळे आधीच तणावपूर्ण असलेले मध्यपूर्वेतील वातावरण आणखी चिघळण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. तेलबाजार, जागतिक राजनय आणि सुरक्षाविषयक समीकरणांवरही याचे दूरगामी परिणाम होऊ शकतात.
# “इराणचा मार्ग खंडित होणार नाही”
दूतावासाने आपल्या निवेदनात इराणची भूमिका स्पष्ट करत म्हटले आहे की, “इराणचा अभिमानी राष्ट्र नेहमीप्रमाणे शक्ती, चिकाटी आणि निर्धाराने आपला उदात्त मार्ग सुरू ठेवेल. देशाच्या चालू घडामोडींमध्ये कोणताही व्यत्यय येऊ दिला जाणार नाही.”
तसेच, “शहीदांचे बलिदान इराणी जनतेचा स्वातंत्र्य, सन्मान आणि उच्च आदर्शांच्या संरक्षणासाठीचा निर्धार अधिक दृढ करेल,” असेही नमूद करण्यात आले आहे.
दरम्यान, आंतरराष्ट्रीय समुदायाकडून संयम बाळगण्याचे आणि परिस्थिती आणखी बिघडू न देण्याचे आवाहन केले जात आहे. आगामी काही दिवसांत या घटनेचे जागतिक राजकारणावर काय परिणाम होतात, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.