बहुतेक मध्यमवर्गीय कुटुंबांसाठी स्वतःचे घर घेणे हे आयुष्यातील मोठे आर्थिक स्वप्न असते. मात्र, अनेक कर्जदारांना हे लक्षात येत नाही की ३० वर्षांचे गृहकर्ज त्यांच्या आयुष्यातील सर्वात महाग आर्थिक बांधिलक्यांपैकी एक ठरू शकते. मासिक EMI परवडणारा वाटत असला तरी, अनेक दशकांमध्ये भरावा लागणारा व्याजाचा प्रचंड खर्च अनेकदा दुर्लक्षित राहतो.
चार्टर्ड अकाउंटंट नितीन कौशिक यांनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म X वर गृहकर्जाच्या रचनेबाबत महत्त्वपूर्ण निरीक्षण मांडले आहे. त्यांच्या मते, बहुतांश लोक फक्त EMI परवडतो का यावर लक्ष केंद्रित करतात; पण कर्जाची परतफेड प्रत्यक्षात कशी होते हे समजून घेत नाहीत.
गृहकर्जाची लपलेली रचना
साधारण ९ टक्के व्याजदराच्या गृहकर्जामध्ये सुरुवातीच्या अनेक वर्षांत EMI चा मोठा भाग व्याज भरण्यात जातो. अनेक प्रकरणांमध्ये सुरुवातीच्या काळात EMI मधील जवळपास ९० टक्के रक्कम व्याजासाठी वापरली जाते, तर मूळ कर्जरक्कम (Principal) फारच कमी प्रमाणात कमी होते.यामुळे कर्जदार अनेक वर्षे नियमित EMI भरूनही त्यांच्या थकबाकी कर्जात फारशी घट झालेली दिसत नाही.
पहिली १५ वर्षे का महत्त्वाची?
कौशिक यांच्या मते, कर्जाच्या कालावधीच्या पहिल्या अर्ध्या भागात ही रचना बँकांच्या फायद्याची असते. कर्जदारांच्या EMI मधून बँका सुरुवातीलाच मोठ्या प्रमाणात व्याज वसूल करतात. त्यामुळे अनेक वर्षे हप्ते भरल्यानंतरही कर्जाची मूळ रक्कम अपेक्षेइतकी कमी झालेली दिसत नाही.
म्हणून गृहकर्जाचा विचार करताना फक्त EMI किती आहे हे न पाहता, संपूर्ण कालावधीत किती व्याज भरावे लागणार आहे याचाही विचार करणे आवश्यक आहे. २५ ते ३० वर्षांच्या कर्जांमध्ये एकूण व्याजाची रक्कम अनेकदा घराच्या मूळ किमतीइतकी किंवा त्याहून अधिक होऊ शकते.
या सापळ्यातून बाहेर पडण्याचा मार्ग
कौशिक यांच्या मते, "अॅग्रेसिव्ह प्रीपेमेंट" म्हणजेच शक्य तितकी अतिरिक्त रक्कम कर्जावर भरत राहणे हा सर्वात प्रभावी उपाय आहे. दरवर्षी एक अतिरिक्त EMI भरल्यास कर्जाचा कालावधी लक्षणीयरीत्या कमी होऊ शकतो.
अतिरिक्त भरलेली रक्कम थेट मूळ कर्जरकमेवर जाते.
त्यामुळे पुढील काळातील व्याजाची गणना कमी रकमेवर होते.
परिणामी लाखो रुपयांचे व्याज वाचू शकते.त्यांच्या मते, जर एखाद्या कर्जदाराने नियमित EMI व्यतिरिक्त मोठ्या प्रमाणात अतिरिक्त परतफेड केली, तर ३० वर्षांचे कर्ज सैद्धांतिकदृष्ट्या सुमारे ८ वर्षांतही पूर्ण होऊ शकते.
कर्जदार मोठे चित्र का पाहत नाहीत?
बहुतेक लोकांचे लक्ष फक्त मासिक EMI वर असते. बँकाही कर्जाची विक्री करताना "परवडणारा EMI" यावर भर देतात. त्यामुळे महागडी मालमत्ता खरेदी करणे सोपे वाटते.
परंतु त्याची किंमत म्हणजे अनेक वर्षे व्याजावर व्याज भरावे लागणे. अल्पकालीन आरामाच्या बदल्यात दीर्घकालीन आर्थिक भार वाढत जातो.
तज्ज्ञांचा सल्ला
आर्थिक तज्ज्ञांच्या मते:
गृहकर्जाचे स्टेटमेंट नियमित तपासा.
EMI मधून मूळ कर्ज किती कमी होत आहे हे समजून घ्या.
पगारवाढ, बोनस किंवा अतिरिक्त उत्पन्न मिळाल्यास त्यातील काही भाग कर्जाच्या प्रीपेमेंटसाठी वापरा.
शक्य असल्यास कर्जाचा कालावधी कमी ठेवण्याचा प्रयत्न करा.
मुख्य धडा
गृहकर्जाचा खरा खर्च हा मासिक EMI नसून, संपूर्ण कालावधीत भरावी लागणारी एकूण रक्कम असते. अनेक कर्जदारांना ही जाणीव खूप उशिरा होते. त्यामुळे गृहकर्ज घेताना फक्त EMI नव्हे तर एकूण व्याजखर्च आणि कर्जफेडीची रणनीती यांचाही गांभीर्याने विचार करणे आवश्यक आहे.