वॉशिंग्टन : इराणसोबत सुरू असलेल्या युद्धामुळे अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प एका कठीण पेचात अडकले आहेत. दोन महिन्यांहून अधिक काळ लोटूनही या संघर्षातून कोणताही ठोस लष्करी किंवा राजनैतिक विजय मिळालेला नाही, ज्यामुळे ट्रम्प यांच्या प्रतिमेला तडा जाण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे:
अपूर्ण उद्दिष्टे: अमेरिकेने आणि इस्रायलने इराणच्या लष्करी शक्तीचे मोठे नुकसान केले असले, तरी ट्रम्प यांची मुख्य ध्येये—जसे की इराणमधील सत्तापालट आणि त्यांचा अणू कार्यक्रम पूर्णपणे बंद करणे—अद्याप साध्य झालेली नाहीत.
आर्थिक फटका: या युद्धामुळे जागतिक स्तरावर तेलाच्या किमती प्रचंड वाढल्या आहेत. अमेरिकेत पेट्रोलचे दर प्रति गॅलन $४ च्या वर गेल्याने ट्रम्प यांची लोकप्रियता ३४% पर्यंत घसरली आहे.
होर्मुझची सामुद्रधुनी (Strait of Hormuz): इराणने या महत्त्वाच्या सागरी मार्गावर नियंत्रण मिळवून जागतिक तेल पुरवठा विस्कळीत केला आहे. इराण कमकुवत होऊनही या मार्गाचा वापर एक प्रभावी 'शस्त्र' म्हणून करत आहे.
राजकीय दबाव: नोव्हेंबरमध्ये अमेरिकेत होणाऱ्या मध्यावधी निवडणुकांवर या संघर्षाचा वाईट परिणाम होण्याची भीती रिपब्लिकन पक्षाला वाटत आहे.
सध्याची परिस्थिती:
इराणने चर्चेसाठी नवीन प्रस्ताव पाठवला होता, परंतु ट्रम्प यांनी तो फेटाळून लावला आहे. ट्रम्प यांना अणू कार्यक्रमाचा मुद्दा सर्वात आधी सोडवायचा आहे, तर इराणला आधी युद्ध समाप्ती आणि व्यापारी मार्ग मोकळे करण्यावर चर्चा हवी आहे.
निष्कर्ष:
विश्लेषकांच्या मते, हा संघर्ष एका 'गोठलेल्या वादात' (Frozen Conflict) रूपांतरित होऊ शकतो. यामुळे अमेरिकेला मध्यपूर्वेतून आपले सैन्य मागे घेणे कठीण होईल आणि जागतिक सुरक्षिततेसमोर नवीन प्रश्न उभे राहतील. ट्रम्प यांच्यावर आता हे युद्ध लवकरात लवकर संपवण्यासाठी अंतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावरून मोठा दबाव आहे.