विशेष वृत्त : शिवानंद चौगुले
महाराष्ट्र जनभूमी
मध्यपूर्वेतील युद्धजन्य परिस्थिती दिवसेंदिवस अधिक गंभीर होत असताना रशियाच्या अत्यंत सुरक्षित आणि रणनीतिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या Tu-214PU 'Doomsday' एअरबोर्न कमांड विमानाचे तेहरानमध्ये आगमन झाल्याची माहिती समोर आली आहे. या घडामोडीनंतर "रशियाने इराणच्या बाजूने थेट युद्धात उडी घेतली का?" असा प्रश्न जगभरात उपस्थित केला जात आहे. मात्र, रशियाने युद्धात थेट सहभाग घेतल्याची अधिकृत घोषणा अद्याप झालेली नाही. उपलब्ध माहितीनुसार हे विमान तेहरानमध्ये पोहोचल्याची पुष्टी फ्लाइट-ट्रॅकिंग डेटातून झाली असून त्यामागील उद्देशाबाबत तर्कवितर्क सुरू आहेत.
रशियाचे हे Tu-214PU विमान सामान्य प्रवासी विमान नसून संकटकाळात राष्ट्राध्यक्ष, संरक्षण मंत्रालय आणि वरिष्ठ लष्करी अधिकाऱ्यांसाठी हवेतून सुरक्षित कमांड व कंट्रोल सेंटर म्हणून कार्य करते. अणुयुद्ध, मोठे लष्करी संकट किंवा राष्ट्रीय आपत्तीच्या वेळीही हे विमान सुरक्षित संप्रेषण व्यवस्था कायम ठेवू शकते. त्यामुळेच त्याला "Doomsday Aircraft" म्हणून ओळखले जाते.
या विमानात अत्याधुनिक एन्क्रिप्टेड कम्युनिकेशन, उपग्रह संपर्क, सुरक्षित डेटा नेटवर्क, लष्करी आदेश प्रणाली आणि संकट व्यवस्थापनासाठी आवश्यक तंत्रज्ञान बसविण्यात आले आहे. हे विमान स्वतः हल्ला करणारे बॉम्बर नसून उच्चस्तरीय लष्करी नेतृत्वाला सुरक्षितपणे युद्ध संचालन करण्यासाठी तयार करण्यात आलेले उड्डाण करणारे कमांड सेंटर आहे.
दरम्यान, मध्यपूर्वेत सुरू असलेल्या संघर्षामुळे हवाई हल्ले, क्षेपणास्त्र प्रक्षेपण आणि प्रतिहल्ल्यांचे प्रमाण वाढले आहे. अशा पार्श्वभूमीवर रशियाच्या या विशेष विमानाचे तेहरानमध्ये आगमन ही अत्यंत महत्त्वाची सामरिक घटना मानली जात आहे. अनेक संरक्षण विश्लेषकांच्या मते, यामुळे मॉस्को आणि तेहरान यांच्यातील उच्चस्तरीय समन्वय अधिक दृढ होत असल्याचे संकेत मिळतात.
सोशल मीडियावर "३०० हल्ले", "आकाशातून युद्ध", "रशिया थेट रणांगणात" अशा दाव्यांची मोठ्या प्रमाणावर चर्चा होत असली, तरी अशा दाव्यांना अद्याप कोणतीही अधिकृत पुष्टी मिळालेली नाही. त्यामुळे या दाव्यांकडे सावधगिरीने पाहण्याची गरज असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
एकूणच, रशियाचे 'Doomsday' विमान तेहरानमध्ये पोहोचणे ही नक्कीच अत्यंत महत्त्वाची आणि जगाचे लक्ष वेधून घेणारी घटना आहे. मात्र, या एका घटनेवरून रशियाने इराणच्या युद्धात थेट लष्करी उडी घेतली आहे, असा निष्कर्ष काढणे सध्या योग्य ठरणार नाही. पुढील काही दिवसांत रशिया, इराण आणि संबंधित देशांकडून येणाऱ्या अधिकृत भूमिकांवरच या घडामोडींचे खरे स्वरूप स्पष्ट होणार आहे.