इस्रायल आणि अमेरिकेने मिळून इराणवर हल्ला केला, ज्याला प्रत्युत्तर म्हणून इराणने बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रांनी हल्ला चढवला. या युद्धाच्या विळख्यात आता इतर अनेक देशही ओढले गेले आहेत, ज्यामुळे हा संघर्ष अधिकच चिघळला आहे. तज्ज्ञांनी या युद्धाला गंभीर स्वरूप असल्याचे सांगत ते प्रदीर्घ काळ चालू शकते, असा इशारा दिला आहे.
इस्रायल आणि अमेरिकेने संयुक्तपणे इराणवर हल्ला केला, तर इराणनेही प्रत्युत्तरादाखल इस्रायलवर बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रांचा वर्षाव केला. इराणनंतर येमेन आणि लेबनॉननेही इस्रायलवर हल्ले केले आहेत. या युद्धाबाबत तज्ज्ञांचे काय मत आहे, ते जाणून घेऊया.
'इराण पूर्ण तयारीत आहे'
परराष्ट्र व्यवहारांचे अभ्यासक वईल अव्वाद म्हणाले की, "जर आता हे युद्ध सुरू झाले असेल, तर ते सहजासहजी संपणार नाही. इराणने स्पष्टपणे म्हटले आहे की, तुम्ही सुरुवात केली होती आणि आता आम्ही शेवट करू. याचा अर्थ इराण पूर्ण तयारीत आहे."
खामेनी यांच्या घरांजवळ ७ क्षेपणास्त्रे पडल्याच्या घटनेवर ते म्हणाले, "आतापर्यंत अमेरिका आणि इस्रायलचा मुख्य उद्देश 'रेजीम चेंज' (सत्तापालट) हाच राहिला आहे. त्यांना इराणचे सरकार बदलायचे आहे. परंतु, इराण स्वतः देखील चोख प्रत्युत्तर देण्यास सज्ज आहे."
इस्रायल-इराण युद्ध हा 'गंभीर मुद्दा'
संरक्षण तज्ज्ञ निवृत्त मेजर विशंबर दयाल यांनी या युद्धाला आणि त्यात इतर देशांच्या प्रवेशाला 'गंभीर मुद्दा' म्हटले आहे. ते म्हणाले, "इतक्या लवकर चीन किंवा रशिया या युद्धात थेट सहभागी होणार नाहीत. कदाचित इराणचा असा प्रयत्न होता की रशिया आणि चीनकडून काही 'अँटी-एअर डिफेन्स सिस्टीम' तैनात कराव्यात. कदाचित ते शक्य झाले नाही, अन्यथा ही क्षेपणास्त्रे निकामी ठरली असती. इराणकडे S-300 सारखी यंत्रणा आहे, ज्याला ही क्षेपणास्त्रे भेदून जाऊ शकतात, म्हणूनच आज ही क्षेपणास्त्रे सक्रिय झाली आहेत."
इराणला आधीच होती हल्ल्याची शक्यता?
दयाल पुढे म्हणाले, "गेल्या अनेक दिवसांपासून इराणमध्ये व्यवहार बंद होते, लोक घरांत होते आणि तेहरानमध्येही कोणतीही हालचाल नव्हती. याचा अर्थ लोकांना हल्ल्याची अपेक्षा होती. हा हल्ला १९३९ च्या आठवणी ताज्या करतो. ट्रम्प मोठ्या गोष्टी करत आहेत, पण जागतिक परिस्थिती पहा, हा असा हल्ला आहे ज्याची गरज नव्हती. इराणच्या परराष्ट्र सचिवांनी अमेरिकेच्या उपराष्ट्राध्यक्षांची भेट घेतली होती आणि आश्वासन दिले होते की, तुम्ही जे म्हणत आहात (अण्वस्त्रे), ते आमच्याकडे नाही."
'५० वर्षांची रणनीती'
तज्ज्ञांच्या मते, "अणुबॉम्बच्या मुद्द्यावर इराण यापूर्वी कधीही इतका नमला नव्हता. तुम्ही एका बाजूला वाटाघाटी करत आहात आणि दुसऱ्या बाजूला हल्ला करत आहात, याचा अर्थ तुमचा हेतू केवळ अणू केंद्रे नष्ट करण्याचा आहे. सीरिया-इराकसारख्या देशांबाबतची ही ५० वर्षांची रणनीती आहे. यात कोणाकोणाची वेळ येईल हे सांगता येत नाही. आधी सोव्हिएत युनियनची वेळ होती, मग युगोस्लाव्हिया, इराक आणि आता इराणची पाळी आहे."
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणची क्षेपणास्त्र ठिकाणे उद्ध्वस्त करण्याच्या दिलेल्या धमकीवर संरक्षण तज्ज्ञ निवृत्त एव्हीएम पी.के. श्रीवास्तव म्हणाले, "हे अजिबात सोपे नाही. एअर डिफेन्सचा विचार केला तर तुमच्याकडे अशी 'AI एनेबल्ड' सिस्टीम किंवा इलेक्ट्रॉनिक मीडिया असायला हवा जो सर्व शस्त्रास्त्रांचे संचालन करेल. भारताकडे जसे IACCS आणि 'आकाश' यंत्रणा आहे, तशी तिथे उपलब्ध नाही. अशा परिस्थितीत इराणसाठी एअर डिफेन्स करणे खूप कठीण आहे."