नवी दिल्ली : पश्चिम आशियातील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर आणि होर्मुज सामुद्रधुनी (Strait of Hormuz) प्रभावित होण्याच्या बातम्यांदरम्यान भारत सरकारने मोठा दिलासा दिला आहे. पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू मंत्रालयाने स्पष्ट केले आहे की देशातील कच्चे तेल (क्रूड ऑइल) आणि एलपीजी (LPG) पुरवठा पूर्णपणे सुरक्षित असून नागरिकांनी घाबरण्याचे कोणतेही कारण नाही.
कच्च्या तेलाचा पुरेसा साठा
मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, भारताकडे सध्या सुमारे 60 दिवसांचा कच्च्या तेलाचा साठा उपलब्ध आहे. यात कच्चे तेल, तयार पेट्रोलियम उत्पादने आणि स्ट्रॅटेजिक रिझर्व यांचा समावेश आहे. देशाची एकूण साठवण क्षमता सुमारे 74 दिवसांची आहे.
भारत आता एका-दोन देशांवर अवलंबून राहिलेला नाही. सध्या देश 41 हून अधिक देशांकडून कच्चे तेल आयात करतो. पूर्वी होर्मुज मार्गावर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबित्व होते, मात्र आता अमेरिका, कॅनडा आणि ब्राझीलसारख्या देशांकडून वाढलेल्या आयातीमुळे हे अवलंबित्व कमी झाले आहे. देशातील रिफायनऱ्या पूर्ण क्षमतेने कार्यरत असून पेट्रोल आणि डिझेल पुरवठ्यात कोणतीही अडचण नाही.
एलपीजी पुरवठाही नियंत्रणात
एलपीजीबाबतही परिस्थिती पूर्णपणे नियंत्रणात असल्याचे सरकारने सांगितले आहे. देशांतर्गत रिफायनऱ्यांमध्ये एलपीजी उत्पादनात सुमारे 40 टक्क्यांनी वाढ करण्यात आली आहे. सध्या दररोज सुमारे 50,000 मेट्रिक टन एलपीजी उत्पादन होत असून हे देशाच्या एकूण गरजेच्या 60 टक्क्यांहून अधिक आहे.
उर्वरित गरजेसाठी सुमारे 30,000 मेट्रिक टन एलपीजी दररोज आयात केली जाते. तसेच अमेरिका, रशिया आणि ऑस्ट्रेलियातून 8 लाख मेट्रिक टन एलपीजी पुरवठा आधीच निश्चित करण्यात आला आहे.
देशातील एलपीजी पायाभूत सुविधा देखील मजबूत झाल्या आहेत. सध्या देशात 22 टर्मिनल्स कार्यरत असून 2014 मध्ये ही संख्या फक्त 11 होती. त्यामुळे पुरवठा साखळी अधिक सक्षम झाली आहे.
सिलेंडर वितरण सुरळीत
सरकारी तेल कंपन्यांकडून दररोज 50 लाखांहून अधिक एलपीजी सिलेंडरची डिलिव्हरी केली जात आहे. अलीकडील तणावामुळे एकवेळ मागणी 89 लाख सिलेंडर प्रतिदिनपर्यंत वाढली होती, मात्र आता ती पुन्हा सामान्य झाली आहे.
व्यावसायिक (कमर्शियल) सिलेंडरच्या पुरवठ्यातही सुमारे 50 टक्क्यांनी वाढ करण्यात आली आहे, ज्यामुळे बाजारात तुटवडा किंवा काळाबाजार होण्याची शक्यता कमी झाली आहे.
निष्कर्ष
एकूणच, पश्चिम आशियातील तणाव असूनही भारताने ऊर्जा सुरक्षेसाठी भक्कम तयारी केली आहे. कच्चे तेल आणि एलपीजीचा पुरवठा स्थिर असून पुढील किमान दोन महिन्यांसाठी कोणतीही अडचण येण्याची शक्यता नाही. त्यामुळे नागरिकांनी घाबरून जाण्याची आवश्यकता नाही.