सिक्कीमची पार्श्वभूमी आणि त्याचे सौंदर्य समजून घेण्यासाठी खालील मुद्द्यांचा अभ्यास करूया:
सिक्कीमची नावे आणि इतिहास
सिक्कीमला वेगवेगळ्या समुदायांनी अनेक सुंदर नावे दिली आहेत:
लेपचा (मूळ रहिवासी): या भूमीला 'न्ये-माई-एल' (Nye-mae-el) म्हणजेच नंदनवन/स्वर्ग म्हणत.
लिंबू समुदाय: त्यांनी याला 'सू खिम' (Su Khim) म्हणजेच 'नवीन घर' असे नाव दिले.
भुटिया समुदाय: त्यांच्यासाठी हे 'बेमुल देमाझोंग' (Beymul Demazong) म्हणजेच 'तांदळाची लपलेली दरी' होते.
१९७५ मध्ये सिक्कीम भारताचा भाग बनले. पूर्वी हा एक हिमालयीन राजेशाही देश होता आणि ऐतिहासिक 'सिल्क रूट' (रेशीम मार्ग) चा भाग होता. सिक्कीमच्या पश्चिमेला नेपाळ, पूर्वेला भूतान आणि उत्तरेला तिबेटचे पठार आहे.
कांचनगंगा: सिक्कीमचा मुकुट
माउंट कांचनगंगा (Mt. Khangchendzonga) हे जगातील तिसरे सर्वात उंच शिखर आहे आणि ते सिक्कीमचे मुख्य आकर्षण आहे. सिक्कीमच्या लोकांसाठी हा केवळ एक पर्वत नसून त्यांचे रक्षक दैवत 'झो-न्गा' (Dzo-nga) यांचे निवासस्थान मानले जाते.
'पांग ल्हाबसोल' (Pang Lhabsol) या प्रमुख उत्सवा दरम्यान या पर्वत देवाचे आवाहन करून पूजा केली जाते. हा उत्सव १५ व्या शतकात कबी (Kabi) येथे लेपचा आणि भुटिया समुदायांमध्ये झालेल्या ऐतिहासिक कराराची आठवण म्हणूनही साजरा केला जातो.
नैसर्गिक विविधता आणि भूगोल
फक्त ७,०९६ चौरस किलोमीटर क्षेत्रफळ असूनही सिक्कीममध्ये प्रचंड नैसर्गिक विविधता आहे. येथे सर्वात कमी अंतरात सर्वात वेगाने उंची वाढते, ज्यामुळे उष्णकटिबंधीय (Tropical) ते थेट अल्पाइन (Alpine) पर्यंतचे सर्व प्रकारचे हवामान येथे पाहायला मिळते.
नद्या: तीस्ता (Teesta) आणि रंगीथ (Rangeet) या सिक्कीमच्या दोन प्रमुख नद्या आहेत.
आकर्षणे: नयनरम्य गावे, गरम पाण्याचे झरे (Hot springs), धबधबे आणि पवित्र मानल्या जाणाऱ्या डोंगर-गुहा.
विशेष आकर्षण: दक्षिण सिक्कीममधील नामची (Samdruptse) येथे गुरु पद्मसंभव यांचा १३५ फूट उंच भव्य पुतळा आहे.
सिक्कीममधील पर्यटन प्रकार (Tourism Products)
सिक्कीम सरकार पर्यटकांसाठी विविध प्रकारच्या सुविधा आणि अनुभव देते:
सेंद्रिय, हरित आणि प्रदूषणमुक्त राज्य (Organic, Green and Pollution Free State)
समृद्ध संस्कृती, परंपरा आणि वारसा
पर्यावरण-पर्यटन आणि वन्यजीव (Eco-tourism & Wildlife)
ग्रामीण पर्यटन (Village Tourism / Homestays)
साहसी पर्यटन (Adventure Tourism)
वेलनेस, आरोग्य, योग आणि हर्बल/वैद्यकीय पर्यटन
धार्मिक आणि सांस्कृतिक तीर्थयात्रा पर्यटन
कॉन्फरन्स/व्यावसायिक पर्यटन
पायाभूत सुविधांचा विकास (Infrastructure Development)
पर्यटनाला चालना देण्यासाठी सिक्कीम सरकारने अनेक महत्त्वाच्या उपाययोजना केल्या आहेत:
सर्व ऋतूंमध्ये टिकणाऱ्या पक्क्या रस्त्यांचे आणि दळणवळणाचे (इंटरनेट, फोन) उत्तम जाळे.
हेलिकॉप्टर सेवा आणि नवीन हेलिपॅड्सची निर्मिती, तसेच विमानतळाचा विकास.
भारतीय रेल्वे मार्गाला मंजुरी आणि राष्ट्रीय महामार्गाचे (NH-31A) दुपदरीकरण.
होमस्टे आणि हॉटेल्सच्या संख्येत मोठी वाढ.
पर्यटकांच्या सुरक्षेसाठी कडक नियम आणि पर्यटक माहिती केंद्रांचे (TRICs) बळकटीकरण.
संपर्क माहिती (Contact Information)
पत्ता: पर्यटन आणि नागरी उड्डाण विभाग, पर्यटन भवन, तादोंग, गँगटोक, सिक्कीम ७३७१०२ (Paryatan Bhawan, Tadong, Gangtok, Sikkim 737102)
ईमेल: secy_tourism@yahoo.com
वेबसाइट: https://www.sikkimtourism.gov.in