 |
पिंपरी चिंचवड : सामाजिक कल्याण एवं मानव संरक्षण संघाच्या वतीने कपडे वाटप कार्यक्रम पिंपळदरी, तालुका अकोले, जिल्हा अहिल्यानगर येथील रयत शिक्षण संस्थेच्या प्राथमिक व माध्यमिक आश्रम शाळेत पार पडला. हा कार्यक्रम केवळ कपडे वाटपापुरता मर्यादित नव्हता, तर तो समाजाच्या वास्तव परिस्थितीचे भान करून देणारा एक जिवंत अनुभव होता.
या आश्रम शाळेत आदिवासी पड्यांवरील भिल्ल, ठाकरे व महादेव कोळी समाजातील मुलं-मुली शिक्षण घेत आहेत. या मुलांच्या चेहऱ्यावर निरागसपणा आहे, डोळ्यांत स्वप्नं आहेत; पण त्यांच्या घरची परिस्थिती, पालकांचे विचार, आणि आजूबाजूचे सामाजिक वातावरण अत्यंत दयनीय आणि असुरक्षित आहे. आज भारत अंतराळात झेप घेत आहे, डिजिटल युगात पुढे चालला आहे, तरीही समाजाचा हा घटक अजूनही वंचित, उपेक्षित आणि मागासलेलाच राहिलेला आहे, ही वस्तुस्थिती अत्यंत चिंताजनक आहे.
या समाजाच्या मागासलेपणामागे केवळ आर्थिक गरिबी नाही, तर विचारांची मर्यादा, शिक्षणाचा अभाव, अंधश्रद्धा, रूढी-परंपरांचे ओझे आणि पालकत्वातील अज्ञान हीदेखील मोठी कारणे आहेत. अनेक पालक आजही शिक्षणाचे महत्त्व पूर्णपणे समजून घेत नाहीत. मुलांचे शिक्षण म्हणजे केवळ शाळेत पाठवणे एवढाच त्यांचा दृष्टिकोन आहे; पण शिक्षणातून जीवन कसे घडते, विचार कसे प्रगल्भ होतात, हे समजावून सांगणारी व्यवस्था तिथे पोहोचलेली नाही.
आपण जर खऱ्या अर्थाने विकसित भारत घडवायचा असेल, तर केवळ शहरांतील विकास, मोठे प्रकल्प किंवा आकडेवारी पुरेशी नाही. जोपर्यंत आदिवासी, वंचित व दुर्बल घटक समाजाच्या मुख्य प्रवाहात येत नाहीत, तोपर्यंत आपला विकास अपुरा आहे. या समाजासाठी कपडे वाटप, अन्नधान्य किंवा आर्थिक मदत हे आवश्यक आहेच; पण त्याहून अधिक गरज आहे ती विचार परिवर्तनाची.
या भागात —
शिक्षणाचे महत्त्व पटवून देणे
पालकांचे प्रबोधन करणे
अंधश्रद्धा व चुकीच्या रूढींचे उच्चाटन
मुला-मुलींमध्ये आत्मविश्वास व स्वप्न पाहण्याची क्षमता निर्माण करणे
आणि समाजाला स्वाभिमानाने उभे राहण्याची ताकद देणे
हे दीर्घकालीन काम करावे लागेल.
सामाजिक कल्याण एवं मानव संरक्षण संघ ही संस्था याच ध्येयाने काम करत आहे. आमचा उद्देश केवळ मदत करणे नाही, तर समाजाला सक्षम, जागरूक आणि स्वावलंबी बनवणे हा आहे. प्रत्येक मूल शिकले, प्रत्येक पालक जागरूक झाला, आणि प्रत्येक कुटुंबाने अंधश्रद्धेपेक्षा विज्ञान व शिक्षणाचा मार्ग स्वीकारला, तरच भारत खऱ्या अर्थाने महासत्ता बनेल.
पिंपळदरी येथील तो दिवस आम्हाला एक गोष्ट शिकवून गेला —
या मुलांना दयेची नव्हे, तर संधीची गरज आहे.
आणि ती संधी देणे हे केवळ शासनाचे नाही, तर आपल्या सर्वांचे सामाजिक कर्तव्य आहे.