इराण आणि अमेरिका यांच्यात सुरू असलेले युद्ध संपवण्यासाठी अमेरिकेने एक शांतता प्रस्ताव मांडला असून इराण सध्या त्यावर विचार करत आहे. या प्रस्तावामुळे जागतिक बाजारपेठेत सकारात्मक वातावरण निर्माण झाले आहे.
१. शांतता प्रस्तावाचे स्वरूप
करार: दोन्ही देशांमध्ये एका पानाचा सामंजस्य करार (Memorandum) होण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे अधिकृतपणे युद्ध थांबेल.
मध्यस्थी: हा प्रस्ताव डोनाल्ड ट्रम्प यांचे दूत स्टीव्ह विटकॉफ आणि जावई जेरेड कुश्नर यांच्या नेतृत्वाखाली तयार करण्यात आला आहे.
पुढील पावले: जर प्राथमिक करारावर दोन्ही देशांचे एकमत झाले, तर पूर्ण करारावर पोहोचण्यासाठी ३० दिवसांची सविस्तर चर्चा सुरू होईल.
२. प्रलंबित मागण्या आणि पेच
युद्ध संपवण्यावर चर्चा सुरू असली तरी काही महत्त्वाचे मुद्दे अद्याप सुटलेले नाहीत:
अण्वस्त्र कार्यक्रम: इराणचा अण्वस्त्र कार्यक्रम पूर्णपणे बंद करावा ही अमेरिकेची मुख्य मागणी आहे.
होर्मुझची सामुद्रधुनी (Strait of Hormuz): या महत्त्वाच्या सागरी मार्गावरून होणारी वाहतूक पुन्हा सुरळीत करणे हे मोठे आव्हान आहे.
इराणची भूमिका: इराणच्या काही नेत्यांनी या प्रस्तावाला "वास्तवापेक्षा अमेरिकेची इच्छाशक्ती" जास्त असल्याचे म्हटले आहे.
३. जागतिक बाजारावर झालेला परिणाम
शांतता चर्चेच्या वृत्तामुळे जागतिक स्तरावर मोठे बदल पाहायला मिळाले:
तेलाचे दर कोसळले: कच्च्या तेलाच्या (Brent crude) किमतीत सुमारे ११% घसरण होऊन त्या प्रति बॅरल १०० डॉलरच्या खाली आल्या.
शेअर बाजार: युद्धाच्या भीतीने ग्रासलेल्या जागतिक शेअर बाजारात तेजी दिसून आली.
४. सद्यस्थिती
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी या कराराबाबत आशावाद व्यक्त केला असून, "इराणला हा करार करण्याची तीव्र इच्छा आहे," असे म्हटले आहे.
दुसरीकडे, अमेरिकेने अद्याप इराणवर सागरी नाकेबंदी कायम ठेवली आहे. बुधवारी एका इराणी टँकरवर अमेरिकन सैन्याने कारवाई केल्याचीही नोंद आहे.
इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू यांनी आग्रह धरला आहे की, इराणमधील सर्व समृद्ध युरेनियम (Enriched Uranium) तिथून हटवले जावे.
थोडक्यात: जर हा करार यशस्वी झाला, तर गेल्या काही महिन्यांपासून सुरू असलेल्या संघर्षाला पूर्णविराम मिळू शकतो, ज्यामुळे ऊर्जा पुरवठा आणि जागतिक अर्थव्यवस्थेला मोठा दिलासा मिळेल.