लेखक : किशोर अण्णासाहेब थोरात
आज जग अत्यंत संवेदनशील आणि अस्थिर काळातून जात आहे. विविध देशांमधील तणाव, युद्धाची परिस्थिती आणि वाढती शस्त्रस्पर्धा यामुळे संपूर्ण मानवजातीसमोर मोठे संकट उभे राहिले आहे. या परिस्थितीमागे अनेक राजकीय निर्णय, सत्तेची लालसा आणि काही नेत्यांचा वाढता ‘इगो’ हे प्रमुख कारण ठरत आहेत. विशेषतः अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या आक्रमक धोरणांमुळे जागतिक राजकारणात तणाव वाढल्याची चर्चा अनेक तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी आपल्या कार्यकाळात जगातील अनेक देशांविषयी आक्रमक भूमिका घेतली. ‘अमेरिका फर्स्ट’ या धोरणामुळे आंतरराष्ट्रीय संबंधांमध्ये मोठे बदल झाले. अनेक करार रद्द करणे, आर्थिक निर्बंध लादणे, तसेच काही देशांविरुद्ध कठोर लष्करी भूमिका घेणे या निर्णयांमुळे जागतिक राजकारणात अस्थिरता वाढली. विशेषतः मध्यपूर्वेतील संघर्ष, अमेरिका-इराण तणाव, तसेच विविध लष्करी हालचाली यामुळे युद्धाची भीती वाढली.
आज सुरू असलेल्या संघर्षांच्या मुळाशी फक्त सीमावाद नाही, तर राजकीय प्रतिष्ठा, सत्ता आणि आंतरराष्ट्रीय प्रभाव टिकवण्याची स्पर्धा आहे. अनेक मोठे देश स्वतःचे सामर्थ्य दाखवण्यासाठी युद्धाच्या मार्गावर जात आहेत. पण या संघर्षात सर्वात मोठी किंमत सामान्य नागरिकांना मोजावी लागत आहे. हजारो लोकांचे जीव जात आहेत, लाखो लोक बेघर होत आहेत आणि संपूर्ण पिढ्या मानसिक आणि आर्थिक संकटात सापडत आहेत.
युद्धामुळे केवळ सैनिकच नाही तर निष्पाप नागरिकही मोठ्या प्रमाणावर बळी पडतात. शाळा, रुग्णालये, घरे आणि उद्योग उद्ध्वस्त होतात. मुलांचे शिक्षण थांबते, कुटुंबे तुटतात आणि समाजात भीतीचे वातावरण निर्माण होते. मानवजातीने हजारो वर्षांच्या प्रयत्नांनी उभा केलेला विकास काही क्षणांत नष्ट होण्याचा धोका निर्माण होतो.
जागतिक अर्थव्यवस्थेवरही या युद्धांचा मोठा परिणाम होत आहे. तेलाचे दर वाढत आहेत, व्यापार मार्ग विस्कळीत होत आहेत आणि अनेक देश आर्थिक संकटात सापडत आहेत. महागाई वाढत आहे, बेरोजगारी वाढते आहे आणि सामान्य माणसाचे जीवन अधिक कठीण होत आहे. युद्धाचा धूर एका देशापुरता मर्यादित राहत नाही; त्याचा परिणाम संपूर्ण जगावर होतो.
आजच्या परिस्थितीत जगातील नेत्यांनी अहंकार आणि राजकीय स्वार्थ बाजूला ठेवून शांततेचा मार्ग स्वीकारणे अत्यंत आवश्यक आहे. संवाद, राजनैतिक प्रयत्न आणि सहकार्य यांद्वारेच जागतिक शांतता टिकू शकते. जर सत्ता आणि अहंकाराच्या राजकारणाने निर्णय घेतले गेले, तर त्याचे परिणाम संपूर्ण मानवजातीला भोगावे लागतील.
मानवजातीचा इतिहास आपल्याला शिकवतो की युद्ध कधीच अंतिम समाधान देत नाही. उलट ते विनाश, दुःख आणि अस्थिरता निर्माण करते. म्हणूनच आज जगाला गरज आहे ती शांततेची, सहकार्याची आणि मानवी मूल्यांची.
जगातील सर्व राष्ट्रांनी एकत्र येऊन युद्धाऐवजी संवादाचा मार्ग स्वीकारला तरच मानवजातीचे भविष्य सुरक्षित राहील. अन्यथा काही नेत्यांच्या अहंकारामुळे संपूर्ण जग विनाशाच्या दिशेने जाऊ शकते.
– किशोर अण्णासाहेब थोरात, पिंपरी चिंचवड - लेखक आंतरराष्ट्रीय घडामोडीचे अभ्यासक आहेत.